۱۰ نمونه از صنایع دستی ایران

در فربینو با صنایع دستی ایران بیشتر آشنا شوید

کشورعزیزمان ایران با توجه به فرهنگ و تمدن چند هزارساله اش دارای صنایع دستی زیادی میباشد. صنایع دستی ایران از مواد اولیه متنوعی استفاده می کند که با توجه به منابع مس، نقره، چوب، فیروزه، ابریشم و  پشم گوسفند بیشترین کاربرد را در صنایع دستی ایران دارند.  این صنایع دستی در تمام نقاط جغرافیایی ایران با توجه به نوع معیشت و تمدن هایی که به خود دیده است وجود دارند. در این مقاله تصمیم گرفته ام ۱۰ تا از این هنرها را برای شما با تصویر نشان دهم. 

مینا کاری

مینا کاری در حدود پنج هزار سال پیش در ایران شکل گرفت و شما میدانید پنج هزار سال یعنی حکومت ها و فراز ونشیب های بسیار . گاهی دوران خوش داشته همچون دوران صفویه و گاهی به علت بی توجهی حاکمان ضعیف شده مانند دوران قاجاریه.

محصولات چرمی

محصولات چرمی دارای بازه های بسیار وسیعی هستند که صنعتگران و هنر مندان بسیاری را بر آن واداشته تا هنر و مهارت های خود را روی چرم پیاده کنند و از این راه امرار معاش کنند.
از ویژگی های مهمی که چرم دارا میباشد میتوان به انعطاف پذیری آن و عایق حرارت و برق و آب اشاره کرد.
این محصول از پوست دباغی شده حیواناتی چون گاو و گوسفند و شتر مرغ و تمساح و …. به دست میاید. حتی ما محصولاتی از چرم پوست انسان داریم که شرکت سازنده این نوع از محصولات که یک شرکت انگلیسی است با بستن قرارداد با داوطلبین پس از مرگ آنها با پوست بدنشان محصولات چرمی می سازد و با قیمت هایی گزاف آنها را به فروش میرساند.
همینطور جدیدا محصولات چرمی از گیاهان به دست می آید که از نظر دوام با محصولات حیوانی برابری میکند.

پارچه قلمکار

قلمکاری یا چیت سازی سابقه روشنی ندارد ولی به نظر میرسد طبق شواهد و نوشته ها در کتاب های کهن پیدایش این هنر به قرن ۴ و ۵ هجری یا همان زمان غزنویان بر میگردد ولی اوج شکوفایی این هنر به دوران صفویه بر میگردد.

سفال و سرامیک

سفالگری به ساخت ظروف با گل گفته میشود. و تا قبل از بوجود آمدن شیشه و شیشه گری سفالینه ها رایج ترین مظروفات بوده اند.
خاک رس در سفالگری مرغوبترین نوع خاک میباشد و به دلیل وجود آهن در ترکیبات خود رنگی قرمز رنگ را دارا میباشد.
به نظر میرسد اولین سفالینه ها مربوط به سومریان میباشد ولی با کشف تمدن جیرفت تردیدهایی در این مورد بوجود آمده.

قلمزنی

قلمزنی به معنی ایجاد نقش و نگارهایی روی اشیاء فلزی به خصوص مس،نقره،برنج و طلا هست که بوسیله قلم های مختلف و با ضربه چکش روی ظروف و اشیاء فلزی انجام میشود. قلمزنی از جمله هنرهای سنتی ایران است و در رده هنرهای صناعی و در گروه فلزکاری قرار میگیرد برای انجام قلمزنی روی ظروف و اشیاء مختلف، ابتدا داخل یا زیر ظرف یا شیء را از محلول قیر و گچ پر میکنند تا هم صدای کمتری به گوش برسد و هم مانع از سوراخ شدن ظرف در حین انجام قلمزنی شود.سپس نقش و طرح های مورد نظر را روی ظروف رسم کرده و با استفاده از قلم،یا قلم های مناسب و همچنین ضربه چکش،نقش و نگارها را روی ظروف ایجاد میکنند.

فیروزه کوبی

در حدود ۶۰ سال پیش شخصی به نام یوسف حکمیان در مشهد کار فیروزه کوبی روی زیورآلاتی همچون گل سینه ودستبندو… را شروع کرد و دو دهه بعد صنعتگر دیگری به نام حاج داداش آنرا از مشهد مقدس به اصفهان برد.در حال حاضر هنر و صنعت فیروزه کوبی در اصفهان رایج است و صنعتگران شاغل در این رشته محدود و منحصر به تعدادی انگشت شمار می شود.
در فرایند فیروزه کوبی قطعات ریز سنگ فیروزه بر روی قسمتهایی از سطح قطعه اصلی به فرم موزاییکی در کنار هم قرار میگیرند و جلوه ای زیبا را به محصول نهایی میدهند.

حصیر بافی

 به بافت رشته های الیاف گیاهی به کمک دست و ابزار دستی حصیربافی میگویند. که طی آن محصولات مختلفی همچون سفره و ظروف  و زیرانداز و انواع سبد و … ساخته میشود.
 حصیر بافی شامل مروار بافی و بامبو بافی و چیغ بافی و چم بافی و سبد بافی و ترکه بافی را شامل میشود.

قالی بافی

درباره تاریخ پیدایش فرش وقالی و قالیبافی اطلاعات دقیقی موجود نیست .ولی با توجه به کشفیات باستانشناسان هنرهایی مانند سبد بافی جاجیم گلیم بافی نمد و زیلو بافی همه مقدمه ای بر هنر قالی بافی بوده اند . در ابتدا فرش ها طرح های ساده و ابتدایی داشتند و بیشتر ذهنی بافته میشده اند . این فرش ها بیشتر برای استفاده روزمره ساخته میشده اند . محققان و پژوهشگران باستانی در ابتدا مصر را به عنوان مهد قالی بافی معرفی کرده اند ولی با پیدایش فرش پازیریک در کوه های سیبری در سال ۱۹۴۹ مهد قالی بافی از مصر به ایران تغییر یافت .

قالیبافی فربینو

خاتم

درباره تاریخچه خاتم کاری به نظر میرسد که ما تاریخ دقیقی از شکل گیری این هنر را در دست نداریم.ولی یک افسانه قدیمی روایت میکند تاریخ این هنر به حضرت ابراهیم میرسد و حتی آن را یکی از معجزات حضرت ابراهیم میدانند.ولی به نظر میرسد ما قدیمی ترین خاتم ها را در شهر هنر پرور شیراز داشته ایم. ولی مشخصا در زمان صفویه که به نظر میرسد زمان شکوفایی بسیاری از هنرها بوده این هنر به اصفهان منتقل میشود و هنرمندان بسیاری به تولید محصولات خاتم میپردازند. در مجموع شیراز را باید پایتخت خاتم کاری دانست.

سوزن دوزی

سوزن ودزی همان طور که از نامش پیداست با نخ و سوزن روی پارچه و یا بافت بوجود میاید.
این هنر بیشتر در استان سیستان و بلوچستان به خصوص قسمت بلوچ نشین آن و بعضی دیگر از مناطق ایران همچون چهار محال بختیاری ، اصفهان ، ترکمن ها و یزد و خراسان رونق دارد.
مهد هنر سوزن دوزی ایران سیستان و بلوچستان میباشد که این هنر توسط زنان هنرمند این خطه انجام میشود.
شهر ملی سوزن دوزی ایران شهر ایرانشهر میباشدکه این افتخار در سال ۱۳۹۷ نصیب این شهر گردید.
سوزن دوزی بلوچی یا بلوچی دوزی انواع خاصی از سوزن دوزی است که توسط زنان بلوچ انجام میشود.