آشنایی با سبک های مختلف قلمزنی

همانطور که در مقالات قبلی گفته شد قلمزنی در سرزمین پهناور ایران قدمتی چند هزار ساله دارد و افت و خیزهای تاریخ هیچ گاه نتوانسته جلوی آن را بگیرد . البته دوره های مختلف تاثیرات خود را روی قلمزنی گذاشته اند . در کل اگر بخواهیم توضیحی مختصر درباره قلمزنی بدهیم باید بگوییم قلمزنی تزیین و کنده کاری روی فلزاتی از جمله برنج – نقره – مس و طلا گفته میشود که با استفاده از انواع قلم و با ضربه چکش ،خطوط و نقوش بر روی اشیاء فلزی ایجاد میشود. ما در قلمزنی سبک های مختلفی را شاهد هستیم که ذیلا به آنها اشاره میکنیم.

سبک برجسته کاری

این سبک طی سه مرحله انجام می‌شود:
مرحله اول: پشت بوم فلزی را قیر می‌ریزند و طرح اصلی را نیم‌بُر می‌کنند.
مرحله دوم:خطوط نیم‌بر در پشت کار، راهنمای عمل قلمزنی ما میباشد. بعد از از اینکه عمل برجسته‌کاری انجام شد، مجددا قیر را به سمت اولیه برگردانده و در این مرحله روسازی و زمینه کردن کار انجام می‌شود.
مرحله سوم: بعد از اتمام این کار قیر را جدا می‌کنند و قیر ذوب شده را پشت بوم فلزی می‌ریزند. در این مرحله طرح اصلی برجسته شده است، و زمینه را با قلم‌های بدون آج صاف می‌کنند و بعد روسازی را انجام می‌دهند.

سبک عکسی

در این سبک زمینه را کامل پر نمیکنند، با ایجاد سایه و خط در زمینه، طرح اصلی را نشان می‌دهند

سبک منبت

 در این سبک بعد از نیم‌بُر کردن، زمینه را حدود دو سانتی‌متر با قلم‌های بدون آج پایین می‌برند تا طرح اصلی به صورت نیم برجسته نمایان شود و بعد با قلم‌های آج‌دار و بدون آج روسازی می‌کنند.

سبک مشبک

در این روش زمینه را از سطح فلز جدا می‌کنند. از این روش معمولا در قدیم در ساخت چراغ‌های فانوسی و محل‌هایی که قرار است از آن‌ها آب عبور کند استفاده می‌شد.

سبک قلم گیری

در این روش بر روی فلز با قلمی مخروطی شکل  کنده کاری و حکاکی به صورت شیاری شکل  صورت می گیرد. معمولا هر چه زاویه قلم به سطح کار نزدیک‌تر ‌باشد شیار نازک‌تری ایجاد می‌کند و براده کمتری از سطح فلز بر می‌دارد. سبک قلم‌گیری به دو صورت انجام می‌شود.
۱-با استفاده از قلم و چکش، سطح فلز را شیار می‌دهند، این روش قلم‌گیری در اصفهان انجام می‌شود
۲- بدون چکش، کار می‌شود. بدین صورت که تنها با قلم، سطح فلز را شیار می‌دهند. این شیوه قلم‌گیری بیشتر در تبریز انجام می‌شود